Bàu Hàn kêu cứu: Dòng nước từng trong xanh nay thành bãi rác nổi

Bàu Hàn “nghẹt thở” vì bèo tây, rác thải bủa vây

Từng là dòng nước trong xanh gắn bó mật thiết với đời sống người dân vùng hạ Hương Sơn cũ, nhưng nhiều năm nay, Bàu Hàn ở xã Tứ Mỹ (Hà Tĩnh) đang dần trở thành “vùng nước chết” bởi bèo tây, rác thải và tình trạng ô nhiễm kéo dài.

Bàu Hàn vốn là một nhánh phân lũ quan trọng của sông Ngàn Phố, bắt nguồn từ khu vực Choi là trung tâm vùng hạ Hương Sơn cũ, kéo dài khoảng 6 km rồi đổ ra hói Hạ Vàng. Trong ký ức của nhiều người dân địa phương, nơi đây từng giữ vai trò điều tiết nước vào mùa mưa lũ, đồng thời là nguồn thủy sản và sinh hoạt quen thuộc của cư dân hai bên bờ.

Tuy nhiên, từ sau khi đê Choi được xây dựng vào những năm 1960, dòng chảy tự nhiên bị chia cắt khiến Bàu Hàn trở thành vùng nước gần như biệt lập. Trải qua thời gian dài không được nạo vét, khơi thông, lòng bàu bị bồi lắng nghiêm trọng, nhiều đoạn hình thành bãi nổi, cây cối mọc um tùm.

Đáng lo ngại hơn, bèo tây phát triển dày đặc, phủ kín mặt nước trong nhiều năm nhưng chưa được xử lý triệt để. Cùng với đó, rác thải sinh hoạt và nước thải từ các khu dân cư lân cận liên tục đổ xuống khiến môi trường ngày càng ô nhiễm.

“Trước đây, Bàu Hàn thuộc địa giới của nhiều xã nên thiếu đầu mối quản lý thống nhất. Lâu dần, nơi này trở thành điểm tập kết rác thải tự phát. Dòng nước tù đọng khiến hệ sinh thái dưới nước suy kiệt nghiêm trọng”, ông Lê Anh Thuyết, người dân thôn 4, xã Tứ Mỹ chia sẻ.

Theo phản ánh của người dân, nhiều đoạn nước tại Bàu Hàn hiện chuyển màu đen đục, bốc mùi hôi thối do xác bèo phân hủy cùng nước thải chăn nuôi, sinh hoạt từ các khu dân cư như Tây Hà, Nam Hà xả xuống.

“Bèo tây phủ kín mặt nước khiến ruồi muỗi, rắn rết sinh sôi rất nhiều. Người dân đã nhiều lần kiến nghị chính quyền có giải pháp xử lý nhưng đến nay tình trạng vẫn chưa được cải thiện”, ông Phạm Văn Đàn, người dân thôn Tây Hà cho biết.

Không chỉ ảnh hưởng môi trường sống, tình trạng ô nhiễm kéo dài còn làm mất mỹ quan và tiềm năng khai thác cảnh quan sinh thái của khu vực. Người dân địa phương mong muốn Bàu Hàn sớm được dọn dẹp, khơi thông dòng chảy để trở thành “lá phổi xanh” của xã Tứ Mỹ.

Theo nhiều ý kiến, để hồi sinh Bàu Hàn cần có giải pháp tổng thể, lâu dài thay vì chỉ dừng ở các đợt ra quân dọn vệ sinh tạm thời. Trong đó, việc nạo vét lòng bàu, xử lý nguồn nước, kiểm soát ô nhiễm từ khu dân cư và xây dựng phương án khai thác cảnh quan sinh thái được xem là những giải pháp cần thiết.

Đại diện UBND xã Tứ Mỹ cho biết, địa phương đã cho một số hộ dân thuê diện tích mặt nước để nuôi trồng thủy sản. Tại các khu vực được cải tạo, bèo tây cơ bản đã được dọn sạch, mặt nước thông thoáng hơn. Tuy nhiên, phần lớn diện tích còn lại vẫn trong tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

Nhằm khai thác hiệu quả không gian mặt nước, địa phương đã đưa dự án quy hoạch, cải tạo Bàu Hàn thành hồ sinh thái vào danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2027 – 2030. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục huy động nguồn lực để từng bước xử lý ô nhiễm, hướng tới phát triển khu vực này theo hướng sinh thái, bền vững.