Lễ hội – Văn hoá truyền thống

Chiêm ngưỡng loạt trang phục hầu đồng tinh xảo bậc nhất của làng Đông Cứu

Thảo Anh Chủ nhật, 10/05/2026 07:30 (GMT+7)

Tại làng thêu di sản Đông Cứu (xã Thượng Phúc, Hà Nội), mỗi bộ trang phục hầu đồng là một tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, góp phần tôn vinh vẻ uy nghiêm của Tín ngưỡng thờ Mẫu. Chiêm ngưỡng từng đường kim mũi chỉ mới thấy hết được kỹ nghệ thêu tay bậc thầy, nơi những nghệ nhân đang ngày đêm dệt nên 'linh hồn' di sản qua các chi tiết độn nổi, bắt nét đầy sống động.

Chiêm ngưỡng những bộ trang phục hầu đồng tinh xảo của làng thêu Đông Cứu. (Video: Thảo Anh thực hiện)

Cận cảnh trang phục hầu đồng tinh xảo, lộng lẫy tại làng thêu Đông Cứu

Các bộ trang phục từ trái qua phải: Áo Thánh nhà Trần, áo Mẫu Đệ Nhất, áo cô Sáu, áo Chầu Bé, áo cô Đôi, áo các vị Thánh cô. Để thực hiện được các bộ trang phục này, chị Thiếp, đời thứ 3 làm nghề thêu khăn áo hầu tại làng Đông Cứu cho biết, cần đi trình tự theo từng bước từ lên thiết kế, vẽ mẫu, in mẫu lên vải, thêu pha chỉ ngũ sắc rồi mới bắt nét và tạo hình.

Tòa áo cô Sáu Sơn Trang sử dụng gam màu tím làm chủ đạo. Họa tiết phượng bay, hoa mẫu đơn đính nổi kết hợp cùng vân mây, sóng nước tạo điểm nhấn rõ nét. Trang phục dạng áo dời phối cùng váy tạo nên tổng thể mềm mại và dễ nhận diện chi tiết.

Chi tiết hoa mẫu đơn được thêu tay với hiệu ứng loang màu trắng - cam xen kẽ, kết hợp đính nổi các cánh hoa có độ cong nhẹ, tạo chiều sâu và cảm giác sống động.

Bộ trang phục Chầu Bé Bắc Lệ (giữa) được sử dụng gam màu đen chủ đạo, tạo độ tương phản mạnh với các họa tiết thêu màu rực rỡ. Nổi bật là hình phượng lớn ở thân áo, kết hợp hoa mẫu đơn và vân mây được bố trí dày ở gấu áo và tay áo. Phần thân trước đính kết cầu kỳ với các dải kim tuyến và hạt trang trí, tăng độ bắt sáng.

Phần vạt áo được đính kết dày bằng kim tuyến, cườm và hạt, tạo bề mặt lấp lánh và có độ nổi rõ. Hình phượng ở thân áo được thêu sắc nét với màu chuyển từ đỏ sang vàng, nổi bật trên nền tối. Các đường viền được xử lý bằng chỉ ánh kim và đính hạt tỉ mỉ.

Toà áo Mẫu Thượng Thiên (giữa ảnh) với gam đỏ chủ đạo, tượng trưng cho hệ Thiên phủ. Họa tiết chim công lớn nổi bật giữa lưng áo, được thêu nổi với màu trắng, xanh pha lê, đính lông vũ tạo độ mềm và chiều sâu. Các chi tiết vân mây, hoa văn bố trí dày, thêu rõ nét. Tổng thể trang phục trang nghiêm, nhưng vẫn có độ mềm mại khi nhìn gần.

Cận cảnh trang phục với nền vải đỏ nổi bật, làm nền cho họa tiết chim công được thêu ở trung tâm. Thân công được các nghệ nhân dùng kỹ thuật đính kết hạt và kim tuyến, tạo bề mặt lấp lánh và có độ nổi rõ. Phần đuôi công được xử lý chuyển màu từ xanh sang trắng, kết hợp các sợi rủ dài, tăng cảm giác mềm và chuyển động. Xung quanh là các cụm hoa mẫu đơn thêu dày với màu sắc tương phản như đỏ, cam, xanh được xử lý pha màu rõ nét. Hai bên tay áo xuất hiện các chi tiết lông vũ đính nổi, tạo hiệu ứng nhẹ và bay. Các đường viền và họa tiết phụ như vân lửa, vân mây được thêu bằng chỉ sáng màu.

Đây là tòa áo Thánh nhà Trần (giữa ảnh) với gam màu đỏ chủ đạo, được kết hợp giữa áo dài thêu tay và khăn xếp đội đầu. Điểm đặc biệt của tòa áo này là có rất nhiều chi tiết mãng bào nổi, vân mây ngũ sắc, lân, thủy bố trí ở vạt áo, tay áo, gấu áo vô cùng quyền uy, mạnh mẽ.

Nổi bật ở phần ngực áo là một hình thêu đầu rồng được thể hiện sống động và tinh xảo. Hai bên đầu rồng là các dải thân uốn lượn mềm mại, được thêu bằng chỉ nhiều màu như xanh lá, xanh lam, vàng và trắng, tạo hiệu ứng chuyển sắc rất nổi bật. Xung quanh rồng là các họa tiết mây cuộn và sóng nước, tượng trưng cho sự linh thiêng và quyền lực, mang đậm phong cách truyền thống Á Đông.

Để tạo nên độ nổi và chiều sâu cho từng họa tiết trên trang phục hầu đồng, người thợ không chỉ dừng lại ở công đoạn thêu mà còn phải thực hiện nhiều kỹ thuật xử lý sau đó. Chia sẻ về quá trình này, ông Nguyễn Thế Du, thợ thêu tại làng thêu Đông Cứu cho biết: “Khi thêu xong phần pha màu ngũ sắc, tôi sẽ chuyển sang công đoạn bắt nét, tức là viền chỉ kim tuyến xung quanh các chi tiết hoa lá, đầu rồng, đuôi rồng, đuôi phượng… Sau đó, chúng tôi làm nổi khối, phần thân rồng sẽ được độn lên rồi thắt lại bằng kim tuyến, các chi tiết như mắt, râu, móng cũng được xử lý tương tự. Râu phải vê, còn móng và các phần viền đều được độn nổi để tạo khối".

Các chi tiết được thêu thủ công tinh xảo, viền bằng chỉ kim tuyến, màu sắc được phối hợp hài hòa, tạo độ nổi rõ và tăng chiều sâu cho tổng thể trang phục.

Đây là các tòa áo của Ngũ vị Tôn quan, mỗi vị là một màu khác nhau: Xanh lam, xanh lục, đỏ, vàng, trắng, thường đi kèm với nét buộc đầu cũng được thêu may thủ công tinh xảo. Đối với hàng quan lớn, họa tiết trên áo thường là hình rồng, ngũ phúc, chữ thọ kết hợp vân mây, sóng nước.

Áo màu nào sẽ đi với nét màu đó. Hoa văn trên nét cũng được trải đều với hình rồng bay uốn lượn, xung quanh là vân mây ngũ sắc.

Đằng sau mỗi bộ trang phục cầu kỳ ấy là sự tỉ mỉ và kiên nhẫn của những người thợ thêu làng Đông Cứu. Từng họa tiết rồng, phượng, mây trời hay hoa văn tinh xảo đều được họ “thổi hồn” đầy tinh tế.

Mỗi bộ trang phục khi hoàn thiện vừa đạt đến độ lộng lẫy về hình thức, vừa kết tinh trọn vẹn chiều sâu văn hóa cùng giá trị tâm linh bền vững. Việc làng thêu Đông Cứu được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2016 đã khẳng định giá trị độc đáo của nghệ thuật thêu tay truyền thống vốn có gốc gác từ thêu may cung đình xưa. Danh hiệu này chính là điểm tựa tiếp thêm sức mạnh để những người thợ nơi đây bền bỉ "giữ lửa" nghề, bảo tồn vốn quý di sản cho mai sau.

Tin mới

Lễ hội Đền Đức Hoàng (Nghệ An) lần thứ 24: Giữ gìn hồn cốt văn hóa quê hương

Lễ hội – Văn hoá truyền thống

Từ ngày 16 - 20/3, Lễ hội Đền Đức Hoàng lần thứ 24 sẽ chính thức diễn ra tại khuôn viên Đền Đức Hoàng, xã Giai Lạc, tỉnh Nghệ An (xã Phúc Thành, huyện Yên Thành cũ). Đây là một trong những hoạt động văn hóa, tín ngưỡng tiêu biểu của địa phương, thu hút đông đảo nhân dân, du khách thập phương về dâng hương, tưởng niệm và tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc.