Loại quả "vỏ cứng như gỗ", nhiều người ngại mùi nhưng lại giàu dinh dưỡng

Trái quách là gì?

Trái quách là quả của cây quách (tên khoa học Limonia acidissima L), thuộc họ Cam (Rutaceae). Loài cây này còn được nhiều nơi gọi là cây cần thăng, có nguồn gốc từ vùng sinh thái Indomalaya và phân bố ở Ấn Độ, Bangladesh, Sri Lanka, Đông Dương...

Tại Việt Nam, cây quách xuất hiện chủ yếu ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là Trà Vinh. Ban đầu cây mọc tự nhiên trong rừng, sau đó được người dân trồng để lấy bóng mát và thu hoạch quả.

Cây quách là cây gỗ nhỏ, cao khoảng 10-12 m, có nhiều gai cứng. Sau khi trồng từ 4-7 năm cây mới bắt đầu cho quả. Hoa thường nở vào tháng 2-3 và quả chín từ khoảng tháng 10 đến tháng 11, kéo dài đến đầu năm sau.

Điểm đặc biệt của trái quách nằm ở lớp vỏ dày hóa gỗ, màu trắng xám lốm đốm, cứng đến mức phải dùng dao hoặc đập lên nền cứng mới có thể tách vỏ. Bên trong là phần thịt màu trắng khi còn non, chuyển dần sang nâu sẫm hoặc đen khi chín, xen lẫn nhiều hạt nhỏ.

Mùi của trái quách chín khá nồng nên có thể khiến người lần đầu thưởng thức cảm thấy khó quen. Tuy nhiên, khi ăn sẽ cảm nhận được vị chua ngọt nhẹ, béo bùi và hương thơm rất đặc trưng.

Những công dụng nổi bật của trái quách đối với sức khỏe

Không chỉ là loại trái cây dân dã, trái quách còn chứa nhiều dưỡng chất như chất xơ, vitamin A, B1, B2, C cùng các khoáng chất như canxi, kali, sắt, phốt pho. Ngoài ra, thịt quả còn giàu tanin, flavonoid và coumarin, là những hợp chất có hoạt tính sinh học cao.

Nhờ hàm lượng chất xơ dồi dào, trái quách giúp tăng nhu động ruột, hỗ trợ phòng ngừa táo bón và cải thiện chức năng tiêu hóa. Trong khi đó, quả non theo kinh nghiệm dân gian thường được thái lát, phơi khô để hỗ trợ điều trị tiêu chảy.

Vào những ngày nắng nóng, trái quách chín thường được dầm với đường và đá để tạo thành thức uống giải khát. Loại quả này giúp bổ sung vitamin và khoáng chất, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa tình trạng thiếu vitamin C.

Một số nghiên cứu cho thấy các hoạt chất trong trái quách có khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu, từ đó góp phần cải thiện các rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, tăng huyết áp hay rối loạn lipid máu. Tuy nhiên, đây chỉ là thực phẩm hỗ trợ và không thể thay thế thuốc điều trị.

Cách ăn trái quách đúng cách

Tùy theo độ chín mà trái quách có nhiều cách thưởng thức khác nhau.

Với trái còn non, người dân thường đập vỏ, lấy phần thịt trắng chấm muối ớt hoặc mắm đường, đôi khi ăn kèm chuối chát và các loại rau sống. Quả non thái lát phơi khô cũng được dân gian dùng làm nguyên liệu hỗ trợ điều trị tiêu chảy.

Khi quả chín, người ăn dùng dao bổ hoặc đập nhẹ để tách lớp vỏ cứng. Phần thịt màu nâu được lấy ra, trộn với đường, thêm đá và dằm nhuyễn thành món giải khát có hương vị rất riêng. Một số nơi còn dùng thịt quả để ngâm rượu hoặc chế biến thành mứt.

Khi ăn nên nhả hạt vì hạt khá cứng. Nếu vô tình nuốt phải một lượng nhỏ cũng thường không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.

Để chọn được trái quách ngon, có thể cào nhẹ lớp vỏ xám bên ngoài. Nếu phần bên dưới chuyển sang màu nâu là quả đã chín hoàn toàn; nếu có màu nâu nhạt pha xanh thì quả mới chín tới, vị sẽ ngọt bùi và thơm hơn.

Mặc dù có nhiều lợi ích, trái quách vẫn nên được sử dụng với lượng vừa phải và kết hợp với chế độ ăn uống cân bằng. Đối với người đang mắc bệnh lý mạn tính hoặc có chỉ định điều trị đặc biệt, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên như một thực phẩm hỗ trợ sức khỏe.