Quảng Trị phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững

Hình thành vùng trồng hữu cơ với quy mô ngày càng mở rộng

Theo ông Trần Đình Hiệp - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, phát triển sản xuất trồng trọt theo hướng hữu cơ giúp nâng cao giá trị nông sản, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đồng thời cải thiện môi trường sinh thái, bảo vệ tài nguyên đất và nước. Đây là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên cũng như định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của tỉnh trong giai đoạn hiện nay.

Trong bối cảnh Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đang được triển khai mạnh mẽ, nông nghiệp hữu cơ được xem là giải pháp quan trọng để tái cơ cấu ngành nông nghiệp, thúc đẩy sản xuất hàng hóa, nâng cao thu nhập cho nông dân và góp phần hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu.

Hiện nay, sản xuất nông nghiệp hữu cơ được chứng nhận trên địa bàn tỉnh Quảng Trị chủ yếu tập trung ở lĩnh vực trồng trọt. Toàn tỉnh này có 619ha cây trồng được sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, trong đó khoảng 425ha đã được cấp giấy chứng nhận.

Cụ thể, gồm: 227ha lúa hữu cơ, gần 100ha hồ tiêu, 19ha cây ăn quả, 5,6ha rau các loại, gần 53ha cây dược liệu và 20ha cà phê. Ngoài ra, còn có khoảng 201ha sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ nhưng chưa được cấp chứng nhận, cho thấy tiềm năng mở rộng diện tích hữu cơ trong thời gian tới.

Đáng chú ý, trên địa bàn tỉnh hiện có 906ha lúa sản xuất theo hướng hữu cơ. Đây được xem là tiền đề quan trọng để Quảng Trị từng bước mở rộng vùng lúa hữu cơ tập trung, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Mặc dù đến nay, Quảng Trị chưa có mô hình thủy sản hữu cơ được chứng nhận, song thực tế cho thấy nhiều cơ sở nuôi trồng đã triển khai theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dụng thuốc và hóa chất, ưu tiên chế phẩm sinh học, thức ăn tự nhiên và các biện pháp cải tạo môi trường nuôi.

Tiêu biểu là các mô hình nuôi cá lồng, bè trên hồ đập và hồ chứa lớn với các đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao như: cá leo, cá trắm cỏ, cá chép, cá diêu hồng, cá trê. Bên cạnh đó, các mô hình nuôi cá bớp trong lồng nhựa HDPE, nuôi nhuyễn thể tại xã Phú Trạch, hay nuôi hàu Thái Bình Dương tại vùng cửa sông Gianh đang mang lại hiệu quả tích cực.

Ngoài ra, các mô hình nuôi cá – lúa, nuôi xen ghép tôm – cua – cá, cũng như nuôi chuyên canh các loài có giá trị kinh tế cao như cá kình, cá ngạnh, cá mú trân châu, cá chim vây vàng được triển khai và nhân rộng tại nhiều vùng nuôi thường xuyên xảy ra dịch bệnh.

Tỉnh này cũng đã hỗ trợ xây dựng 3 mô hình nuôi thương phẩm gắn với liên kết sản xuất – tiêu thụ, gồm: nuôi tôm sú 2 giai đoạn, nuôi cá nâu thương phẩm và thử nghiệm nuôi thâm canh cá chim vây vàng theo hướng VietGAP.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã hình thành một số mô hình chăn nuôi theo hướng canh tác tự nhiên và hữu cơ. Với các vật nuôi ăn cỏ như trâu, bò, dê, người dân vẫn chủ yếu chăn nuôi theo phương thức truyền thống, trong đó, bò được xác định là vật nuôi chủ lực, định hướng phát triển theo mô hình trang trại thâm canh, hữu cơ.

Những năm qua, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh này đã hỗ trợ 20 cơ sở chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ, với 1.170 con, tổng kinh phí trên 2,7 tỉ đồng, qua đó giúp người chăn nuôi từng bước tiếp cận phương thức sản xuất an toàn, bền vững.

Gắn phát triển hữu cơ với mục tiêu nông thôn mới

Bên cạnh những kết quả đạt được, phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Quảng Trị vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Diện tích sản xuất còn manh mún, phân tán, chưa hình thành được các vùng sản xuất lớn theo yêu cầu của sản xuất hàng hóa. Chi phí đầu vào cho sản xuất hữu cơ, đặc biệt là phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và chi phí chứng nhận, còn cao so với khả năng của nhiều hợp tác xã và hộ dân.

Việc chuyển đổi từ canh tác vô cơ sang hữu cơ đòi hỏi thời gian và kinh nghiệm, trong khi chuỗi tiêu thụ sản phẩm hữu cơ chưa ổn định, phụ thuộc vào một số doanh nghiệp bao tiêu. Tác động của thời tiết cực đoan, hạn chế về công nghệ sau thu hoạch và chính sách khuyến khích chưa đủ mạnh cũng là những rào cản lớn.

Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững, Quảng Trị xác định cần ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư phù hợp, đặc biệt là cải tạo hệ thống thủy lợi tại các vùng sản xuất lúa hữu cơ trọng điểm nhằm kiểm soát tốt nguồn nước.

Cùng với đó là xây dựng và nhân rộng các mô hình sản xuất hữu cơ hiệu quả, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ hợp tác xã tham gia hội chợ, triển lãm. Khuyến khích doanh nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu dài hạn, đầu tư vào chế biến sâu nông sản hữu cơ.

Theo ông Trần Đình Hiệp, muốn nông nghiệp hữu cơ phát triển bền vững cần sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Trong đó, vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp, cùng với cơ chế, chính sách đủ mạnh, công tác truyền thông, đào tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp sẽ là yếu tố then chốt để Quảng Trị hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp hữu cơ tập trung trong thời gian tới.