Từ phế phẩm nông nghiệp, kĩ sư ngành giao thông đã biến mo cau thành sản phẩm xuất ngoại

Bước ngoặc của Kĩ sư ngành giao thông

Có nhiều vùng trồng rộng lớn và nổi tiếng, như Sơn Tây, Nghĩa Hành, An Mô…với diện tích từ vài trăm – hàng ngàn ha/khu vực, vì vậy Quảng Ngãi được ví là 1 trong những “thủ phủ” của cây cau ở miền Trung.

Cũng như nhiều loại cây trồng khác, nhiều năm trước đó, ngoài việc trồng để che mát, tạo cảnh quan và thu hoạch trái, thì mo (bẹ) cau là phế phẩm bỏ đi.

Tuy nhiên đến thời điểm cách đây gần 7 năm, phế phẩm này đã đổi “số phận” khi được anh Nguyễn Văn Tuyến, Kĩ sư ngành Giao thông vận tải “biến” thành các sản phẩm dĩa, chén vuông và khay…để xuất khẩu sang nhiều nước Châu Âu.

Trò chuyện với PV Nông thôn mới, anh Tuyến kể bản thân là gốc ở Quảng Nam (nay là TP.Đà Nẵng), nhưng lại sinh ra và lớn lên ở Phú Yên (nay là tỉnh Đắk Lắk), rồi đi học và ra trường, làm việc trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Thế nhưng thay vì gắn bó với ngành đã được học như nhiều người khác, anh Tuyến lại lựa chọn hướng đi của 1 lĩnh vực trái ngược, đó là thu mua, chế biến và xuất khẩu phế phẩm nông nghiệp, như thu gom cùi bắp, bã mía, lá xoài khô để xuất khẩu làm giá thể nông nghiệp; làm chuối sấy tại Tây Nguyên…

Tuy nhiên sau 1 thời gian tìm hiểu và đến thực tế tại Quảng Ngãi, năm 2019, anh Tuyến đã quyết định đổi hướng và chọn mảnh đất Nghĩa Hành, 1 trong những “xứ cau” của Quảng Ngãi để khởi đầu “chặng đường mới” bằng phế phẩm mo cau.

Anh Tuyến kể, việc dùng mo cau làm sản phẩm chứa, đựng trong sinh hoạt hàng ngày, như chén, đĩa, khay…người Ấn Độ đã làm từ lâu, nhưng ở Việt Nam thì vẫn rất mới mẻ.

Trong khi đó Quảng Ngãi là 1 “thủ phủ” cau nên nguồn nhiên liệu vô cùng lớn, nhưng lâu nay mo (bẹ cau) vẫn là phế phẩm bỏ đi…là những lý do để chọn Quảng Ngãi, mà cụ thể là Nghĩa Hành để gắn bó và phát triển sản phẩm này.

Anh Tuyến nhẩm tính, hàng năm từ tháng 3 - tháng 10 là thời gian mo cau rụng; 1ha cau cho khoảng 6.000 - 7.000 mo cau/năm và với hàng ngàn ha cau mà người dân ở Quảng Ngãi đã trồng, nguồn nhiên liệu xem như không lo.

Lựa chọn đúng

Sau khi đầu tư xây dựng nhà xưởng, nhập thiết bị máy móc từ Ấn Độ về, anh Tuyến bắt đầu khởi động sản xuất quy mô nhỏ, với khoảng 4–5 lao động.

Từ phế phẩm mo cau bỏ đi, đã được anh Tuyến thu mua với giá 1000 đồng/bẹ và xử lý qua các công đoạn ép nhiệt, xử lý, tạo hình, chà cạnh, xịt bụi, khử trùng... để tạo ra những sản phẩm chén, đĩa, khay, hộp...

Nhờ tích cực quảng bá, giới thiệu tại các hội chợ, triển lãm nông nghiệp…với chất liệu lạ, hình dáng bắt mắt và thân thiện môi trường, các loại chén, dĩa mo cau của Kĩ sư Tuyến đã thu hút sự quan tâm, tạo được dấu ấn cho nhiều doanh nghiệp, tổ chức phân phối và có nhu cầu.

Nhờ vậy đến nay, sản phẩm từ mo cau của anh Tuyến đã được phân phối tại các hệ thống lớn như AEON; hãng hàng không Vietjet Air sử dụng; xuất khẩu sang thị trường Mỹ, Canada, Hà Lan, Ba Lan, Hàn Quốc… với giá bán dao động từ vài ngàn đồng – hàng chục ngàn đồng/sản phẩm.

Bên cạnh đó thị trường trong nước, từ chỗ còn khá xa lạ với sức tiêu thụ ít, nay cũng đã tăng lên rõ rệt. Riêng năm 2025, ước khoảng 60% số lượng sản phẩm mà cơ sở bán ra đã được tiêu thụ trong nước.

Điều đáng mừng là chỉ sau 1 thời gian ngắn chọn gắn chế biến phế phẩm mo cau, nhận thấy hoạt động sản xuất ổn định, với ngày càng nhiều đơn hàng nên đầu năm 2023, anh Tuyến đã thành lập Công ty TNHH Mega Eco, để nâng tầm quy mô sản xuất.

Theo anh Tuyến, số lượng mo cau mà đơn vị đang thu mua để chế biến, hiện chỉ ước khoảng 1/3 so với thực tế, nên nguồn nguyên liệu ở Quảng Ngãi còn rất dồi dào.

Vì vậy trong thời gian đến, cùng với nỗ lực “tự thân vận động”, sẽ tích cực phối hợp các tổ chức và doanh nghiệp trong, ngoài tỉnh để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Sau 7 năm chọn và theo đuổi, anh Tuyến đã thành công khi “biến” mo cau, từ chỗ thứ bỏ đi để trở thành sản phẩm có giá trị, thân thiện với môi trường.

Không chỉ làm giàu cho bản thân, việc thu mua mo cau đã làm tăng thêm giá trị kinh tế cho cây trồng này, với số tiền ước khoảng 7 triệu đồng/ha; tạo công ăn việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội cho địa phương này.