Văn hóa đọc: Nền tảng phát triển toàn diện cho học sinh trong xã hội hiện đại

Giữ gìn văn hóa đọc: Không gian hình thành nhân cách đẹp

Mới đây, trong không khí hào hứng, sôi nổi của tháng hành động vì tri thức, Trường THCS Nguyễn Gia Thiều (phường Phúc Lợi, Hà Nội) đã tổ chức “Ngày hội sách và văn hóa đọc” với chủ đề “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số”. Sự kiện có sự tham dự của đại diện chính quyền địa phương, các thầy cô giáo, phụ huynh và hơn 800 học sinh, tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa giàu ý nghĩa.

Phát biểu khai mạc, cô giáo Nguyễn Thị Kim Thúy, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng nhà trường, nhấn mạnh rằng trong thời đại mà thông tin xuất hiện dày đặc và nhanh chóng, việc đọc sách không còn đơn thuần là tiếp nhận tri thức, mà trở thành quá trình rèn luyện năng lực tư duy độc lập, khả năng chọn lọc và chiều sâu nhận thức. Theo cô, văn hóa đọc chính là nền tảng để học sinh phát triển toàn diện, từ tri thức đến nhân cách, từ kỹ năng học tập đến khả năng thích ứng với xã hội hiện đại.

Các hoạt động trong ngày hội được thiết kế theo hướng trải nghiệm, trong đó nổi bật là cuộc thi “Thiết kế bìa sách”. Không chỉ dừng lại ở việc đọc, học sinh được khuyến khích sáng tạo, tái hiện cảm nhận của mình về sách bằng ngôn ngữ hội họa. Những sản phẩm đạt giải cao cho thấy sự nhập cuộc nghiêm túc và tình yêu thực sự đối với tri thức.

Một điểm nhấn giàu cảm xúc là hoạt động quyên góp sách dành cho học sinh Trường THCS Sùng Đô, tỉnh Lào Cai. Khi những cuốn sách được trao đi, giá trị của việc đọc vượt qua phạm vi cá nhân để trở thành hành động sẻ chia, kết nối và lan tỏa tinh thần nhân văn.

Cuộc gặp gỡ giữa nhà văn lớn và những "mầm non" văn chương

Điểm nhấn đặc biệt của chương trình là phần giao lưu giữa học sinh với Thượng tá, Nhà văn, TS. Đào Trung Hiếu, do MC Minh Thu dẫn dắt với lối trò chuyện duyên dáng, hoạt ngôn và giàu cảm xúc. Không khí sân trường trở nên sôi nổi khi những câu hỏi hồn nhiên nhưng rất sâu sắc của học trò được đặt ra, mở ra một cuộc đối thoại chân thành giữa người viết và những độc giả trẻ.

Trong phần chia sẻ, Nhà văn Đào Trung Hiếu không chỉ nói về việc đọc sách như một thói quen, mà như một phương pháp rèn luyện trí tuệ. Ông cho rằng, đọc sách đúng cách phải bắt đầu từ việc chọn sách phù hợp, đọc có mục đích, biết dừng lại để suy nghĩ và đối thoại với nội dung, thay vì đọc lướt qua thông tin. Theo ông, giá trị lớn nhất của việc đọc không nằm ở số lượng trang sách đã đọc, mà ở khả năng biến tri thức thành hiểu biết của chính mình.

Từ kinh nghiệm thực tiễn trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, ông nhấn mạnh rằng đọc sách giúp con người hình thành khả năng phân tích, nhận diện đúng sai và giữ được sự tỉnh táo trước những thông tin nhiễu loạn trên không gian mạng. Đó không chỉ là kỹ năng học tập, mà còn là năng lực tự bảo vệ trong một thế giới đầy biến động.

Khi nói về hành trình viết văn, ông đã chia sẻ một góc nhìn đặc biệt. Những trang viết của ông không được tạo ra từ tưởng tượng thuần túy, mà được chưng cất từ trải nghiệm thực tế của một người từng nhiều năm làm công tác điều tra hình sự. Ông nói rằng mỗi vụ án là một câu chuyện về con người, về lựa chọn và hậu quả, và việc đưa những câu chuyện ấy vào văn học chính là cách để chuyển tải sự khốc liệt của cuộc chiến chống tội phạm, đồng thời cảnh tỉnh xã hội về những góc khuất của đời sống.

Những chia sẻ ấy không mang tính lý thuyết, mà chứa đựng sức nặng của trải nghiệm, khiến học sinh cảm nhận rõ hơn giá trị của việc đọc và viết như một hành trình khám phá con người và cuộc sống.

Tại sự kiện, nhà văn Đào Trung Hiếu đã trao tặng nhà trường hai tác phẩm tiêu biểu của mình là bút ký “Hành trình giải mã tội ác” và tiểu thuyết “Nhện Độc”. Đây không chỉ là những món quà vật chất, mà còn là sự gửi gắm một thông điệp: sách có thể mở ra những thế giới khác nhau, nhưng đều dẫn con người đến gần hơn với sự thật và giá trị sống.

Một khoảnh khắc đáng nhớ của buổi giao lưu là khi em Nguyễn Kiều Liên - học sinh lớp 7A1 “bật mí” rằng em đang viết một cuốn tiểu thuyết về tuổi học trò. Câu chuyện nhỏ ấy đã tạo nên một điểm nhấn đầy ý nghĩa, cho thấy khi được truyền cảm hứng đúng cách, học sinh không chỉ là người đọc, mà có thể trở thành người sáng tạo.

Sau phần giao lưu tại sân trường, buổi tọa đàm tại phòng Hội đồng tiếp tục diễn ra trong không khí cởi mở. Tại đây, những câu hỏi đi sâu hơn vào kỹ năng viết, cách xây dựng ý tưởng và duy trì đam mê đã giúp học sinh tiếp cận gần hơn với quá trình sáng tạo văn học.

Khi việc đọc trở thành nếp sống

Điều đọng lại sau chương trình không chỉ là không khí sôi nổi của một ngày hội, mà là sự chuyển động rõ rệt trong nhận thức của học sinh về việc đọc và học. Khi được đặt vào một không gian đối thoại chân thành, được lắng nghe những trải nghiệm sống thật từ người viết, các em đã bắt đầu nhìn việc đọc theo một cách khác, sâu hơn và có ý thức hơn.

Chia sẻ sau buổi giao lưu, em Đức Minh (lớp 7A1) bày tỏ: “Em cảm thấy buổi trò chuyện với nhà văn Đào Trung Hiếu rất ý nghĩa và sâu sắc. Tác giả của "Nhện Độc" đã giúp em hiểu rõ hơn về sự vất vả của người chiến sĩ cảnh sát hình sự”. Trong khi đó, Hữu Chí (lớp 7A1) cho rằng, điều em nhận được không chỉ là kiến thức mà còn là kỹ năng: “Con được bác Hiếu chia sẻ nhiều mẹo để viết văn trơn tru hơn. Buổi trò chuyện thực sự bổ ích và khiến con muốn viết tốt hơn”.

Với Khánh Linh (lớp 7A1), ấn tượng bởi hình ảnh một nhà văn đa tài nơi Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu: “Con rất ngưỡng mộ bác Đào Trung Hiếu. Bác vừa dũng cảm, chính trực, vừa là một nhà văn có tâm, truyền cảm hứng cho chúng con”. Còn Hoàng Bách (lớp 7A4) nhớ đến những câu chuyện nghề nghiệp giản dị nhưng đầy ám ảnh: “Bác Hiếu kể cho chúng em nghe cách làm việc, cách bắt tội phạm ngày xưa. Những điều đó giúp em hiểu hơn và muốn cố gắng trở thành người có ích cho xã hội như bác”.

Những lời chia sẻ mộc mạc ấy đã phản ánh rất rõ tác động tích cực của chương trình này. Cô giáo Nguyễn Thị Kim Thúy cho biết, với mục tiêu xây dựng nhà trường chất lượng cao, thời gian qua bên cạnh việc không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học.

"Nhà trường luôn chú trọng tới việc bồi dưỡng nhân cách, giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh. Sự kiện hôm nay không phải là một ngày hội mang tính phong trào, mà là từng bước xây dựng thói quen đọc sách như một nếp sống trong nhà trường. Khi học sinh biết đọc sâu, hiểu sâu, các em sẽ có nền tảng tri thức và bản lĩnh để phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, cô Thúy nhấn mạnh.

Ngày hội khép lại, nhưng những hạt mầm tri thức đã kịp gieo xuống. Đó là khi một học sinh bắt tay vào chương bản tiểu thuyết đầu đời, khi một em khác học được cách đọc chậm để thấu cảm sâu, hay khi những cuốn sách cũ lên đường thực hiện sứ mệnh sẻ chia. Ở đó, văn hóa đọc không còn là khẩu hiệu, mà đã thực sự trở thành hơi thở của đời sống. Từ trang sách nhỏ, những ước mơ lớn bắt đầu thành hình, bền bỉ bồi đắp nên chiều sâu giá trị của mỗi con người.