Tết - thiết chế văn hóa từ nền văn minh lúa nước (Bài 1)
Tết Nguyên đán gắn với nhịp sống nông nghiệp và văn hóa Việt, nơi con người hòa mình với thiên nhiên, cộng đồng và chính mình, hiểu Tết hôm nay cần nhìn lại lịch sử.
Tết Nguyên đán gắn với nhịp sống nông nghiệp và văn hóa Việt, nơi con người hòa mình với thiên nhiên, cộng đồng và chính mình, hiểu Tết hôm nay cần nhìn lại lịch sử.
Vấn đề của Tết hiện đại không nằm ở chỗ “còn” hay “mất”, mà ở chỗ con người có còn nhận diện đúng những giá trị làm nên ý nghĩa sâu xa của Tết hay không. Khi những giá trị ấy mờ đi, Tết dễ trở thành gánh nặng hình thức hoặc một kỳ nghỉ rỗng về tinh thần.
Mỗi độ Tết về, khi gió đông còn vương trên mái phố, một cành đào hồng lại lặng lẽ bước vào nhà người Hà Nội như mang theo cả miền ký ức xa xăm. Không chỉ là thú chơi thanh tao hay nét văn hóa truyền thống của đất Bắc, đào Xuân còn là "mảnh bùa bình an", là ước vọng sum vầy và là chiếc cầu nối con người với những mùa Xuân đã cũ – nơi thực và mơ giao nhau trong sắc hồng mong manh, huyền hoặc.
Sự thay đổi của Tết không diễn ra trong một khoảnh khắc, cũng không phải kết quả của sự “lãng quên truyền thống” như nhiều người lo ngại. Nó diễn ra âm thầm, từng bước, song hành với những chuyển động sâu sắc của xã hội Việt Nam suốt nửa sau thế kỷ XX đến nay.
Trên dải đất miền Trung nắng gió, dòng họ Nguyễn Đức ở xứ Nghệ đã ghi dấu ấn vào lịch sử dân tộc bằng máu xương trong các cuộc kháng chiến và bằng cả những áng văn chương mẫu mực. Ở đó, chí sĩ Hoàng Trọng Mậu như một "cây cao bóng cả". Kỷ niệm 110 năm ngày ông hy sinh, cùng Nông thôn mới mở lại "hồ sơ" về một nhân cách lớn và giai thoại của dòng tộc có đến 7 hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng thu hẹp và nhu cầu phát triển hạ tầng gia tăng, Hà Nội đang triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý đất nông nghiệp theo hướng chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả hơn. Trọng tâm là xử lý vi phạm, kiểm soát chuyển đổi mục đích sử dụng đất và khai thác hợp lý nguồn lực đất đai phục vụ tái cơ cấu nông nghiệp và phát triển đô thị bền vững.
Trong nhiều năm, câu chuyện xử lý rơm rạ sau thu hoạch vẫn luôn là bài toán khó của việc sản xuất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long. Việc đốt rơm rạ, tuy nhanh, gọn, tiện lại tạo ra hàng loạt hệ lụy về môi trường và đe doạ sức khoẻ cộng đồng… Và để thay đổi một thói quen đã tồn tại truyền thống, không thể chỉ dựa vào tuyên truyền, mà điều nông dân cần là giải pháp hiệu quả, dễ làm, đủ rẻ và được hỗ trợ.
Với gần 900 hợp tác xã (HTX) đang hoạt động, trong đó ngày càng nhiều HTX kiểu mới ứng dụng công nghệ cao, xây dựng sản phẩm OCOP và liên kết theo chuỗi giá trị, kinh tế tập thể đang trở thành lực đẩy quan trọng, góp phần nâng chất các tiêu chí nông thôn mới, tạo sinh kế bền vững cho người dân Quảng Trị.
Sau hơn 15 năm triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã tạo chuyển biến rõ nét ở khu vực nông thôn, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Bước vào giai đoạn 2026–2030, xây dựng nông thôn mới ở tỉnh này đối mặt nhiều thách thức lớn, nhất là trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và triển khai Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới thế hệ mới.
Đất trồng lúa giữ vai trò đặc biệt với an ninh lương thực và sinh kế nông dân. Tuy nhiên, nếu ruộng lúa chỉ mang lại thu nhập thấp thì việc giữ đất khó bền lâu. Nghị định 112/2024/NĐ-CP đang hướng tới cách quản lý chặt nhưng không cứng nhắc, đồng thời mở đường cho các mô hình sản xuất linh hoạt, nâng hiệu quả canh tác trên cùng thửa ruộng. Để người trồng lúa có thể tăng thu nhập ngay trên chính thửa ruộng của mình.
Từ năm 2026, thuế sử dụng đất nông nghiệp tiếp tục được miễn đến hết năm 2030 theo Nghị định 292/2025/NĐ-CP. Trong bối cảnh chi phí vật tư, nhân công tăng cao, chính sách này giúp người làm nông giảm bớt một khoản chi, có thêm điều kiện đầu tư cho sản xuất và gắn bó lâu dài với ruộng đất.
Tết Nguyên đán gắn với nhịp sống nông nghiệp và văn hóa Việt, nơi con người hòa mình với thiên nhiên, cộng đồng và chính mình, hiểu Tết hôm nay cần nhìn lại lịch sử.