Nông dân Hà Tĩnh bám đồng, chủ động phòng trừ sâu bệnh bảo vệ lúa xuân

Chủ động “canh đồng”, ngăn sâu bệnh từ sớm

Những ngày này, trên khắp các cánh đồng tại xã Can Lộc (tỉnh Hà Tĩnh), bà con nông dân đang bước vào giai đoạn chăm sóc lúa vụ xuân với tinh thần khẩn trương, chủ động. Không chỉ tập trung bón phân, điều tiết nước, bà con nông dân còn tăng cường bám ruộng, theo dõi sát sao diễn biến sâu bệnh nhằm kịp thời xử lý, bảo vệ an toàn cho trà lúa đang phát triển.

Vụ xuân 2026, toàn xã gieo cấy hơn 1.713 ha lúa. Trong đó, điểm nhấn là mô hình liên kết sản xuất 5,6 ha lúa hữu cơ giống DT39 theo chuỗi giá trị, được triển khai tại khu vực Đồng Giếng Chùa, thôn Tân Thượng, với sự phối hợp của Công ty TNHH MTV Quế Lâm. Đây là hướng đi mới, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, đồng thời thúc đẩy canh tác an toàn, bền vững.

Hiện nay, phần lớn diện tích lúa đang sinh trưởng, phát triển tương đối tốt, chủ yếu ở giai đoạn cuối đẻ nhánh làm đòng. Đây là thời điểm quan trọng, quyết định trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa sau này.

Theo ghi nhận của phóng viên, các đối tượng sinh vật gây hại chính như chuột, bệnh khô vằn, đạo ôn lá, bạc lá vi khuẩn… đã xuất hiện nhưng cơ bản được phát hiện sớm và phòng trừ kịp thời, chưa gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển chung của cây lúa.

Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chuyên môn, nguy cơ sâu bệnh bùng phát trong thời gian tới là khá cao. Khi cây lúa bước vào giai đoạn ôm đòng trổ bông, kết hợp với điều kiện thời tiết ấm dần, nắng xen kẽ âm u, có mưa rào, sẽ tạo môi trường thuận lợi cho nhiều loại sâu bệnh nguy hiểm phát sinh, đặc biệt là đạo ôn cổ bông, bệnh đen lép hạt, bạc lá vi khuẩn, khô vằn và sâu cuốn lá nhỏ.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, nguy cơ sâu bệnh gia tăng, bà con nông dân xã Can Lộc đã nâng cao ý thức trong công tác chăm sóc và bảo vệ lúa. Thay vì chỉ làm theo kinh nghiệm, nhiều hộ đã chủ động thăm đồng thường xuyên, theo dõi từng thửa ruộng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Bà Nguyễn Thị Xuân (ở xã Can Lộc) cho biết: “Gia đình tôi gieo cấy hơn 3 sào lúa. Thời điểm này, ngày nào tôi cũng ra đồng kiểm tra. Thấy có dấu hiệu bệnh đạo ôn hay sâu cuốn lá là báo ngay cho cán bộ kỹ thuật để được hướng dẫn xử lý. Nếu phát hiện muộn thì rất dễ lây lan, ảnh hưởng đến cả cánh đồng”.

Thực tế cho thấy, việc phát hiện sớm và xử lý kịp thời là yếu tố then chốt giúp hạn chế thiệt hại do sâu bệnh gây ra. Nhiều diện tích lúa nhờ được kiểm tra thường xuyên đã khống chế hiệu quả các đối tượng gây hại ngay từ giai đoạn đầu, tránh lây lan trên diện rộng.

Ông Trần Văn Tuấn (thôn Hoà Thinh, xã Can Lộc) cho biết: “Những năm gần đây, thời tiết thất thường nên sâu bệnh cũng xuất hiện nhiều hơn. Bà con chúng tôi được tập huấn nên đã biết cách nhận diện sớm và xử lý đúng cách. Quan trọng nhất là phải bám đồng, không được chủ quan”.

Bên cạnh đó, người dân cũng chú trọng áp dụng các biện pháp canh tác hợp lý như bón phân cân đối, không bón thừa đạm, giữ mực nước phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng. Đây là những yếu tố quan trọng giúp cây lúa sinh trưởng khỏe, tăng sức đề kháng tự nhiên trước sâu bệnh.

Tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn phòng trừ hiệu quả

Để bảo vệ sản xuất vụ xuân 2026, UBND xã Can Lộc đã ban hành thông báo số 40/TB-UBND về chăm sóc lúa giai đoạn làm đòng, trong đó nhấn mạnh các giải pháp phòng trừ sâu bệnh một cách chủ động, hiệu quả.

Theo đó, chính quyền địa phương đã chỉ đạo cán bộ chuyên môn trực tiếp xuống đồng ruộng, phối hợp với bà con nông dân điều tra, phát hiện sớm các đối tượng sâu bệnh. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn người dân áp dụng nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bao gồm: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng phương pháp.

Đặc biệt, bệnh đạo ôn nhất là đạo ôn cổ bông được xác định là đối tượng nguy hiểm cần theo dõi chặt chẽ. Cán bộ kỹ thuật khuyến cáo nông dân tổ chức phun phòng đúng thời điểm, nhất là khi lúa chuẩn bị trổ bông để hạn chế tối đa nguy cơ gây hại.

Ngoài ra, việc điều tiết nước hợp lý cũng được chú trọng. Người dân được hướng dẫn giữ mực nước nông, xen kẽ khô để hạn chế điều kiện phát sinh sâu bệnh. Đối với bệnh khô vằn và sâu cuốn lá nhỏ, giải pháp là khoanh vùng, xử lý dứt điểm ngay từ khi diện tích còn hẹp, không để lan rộng ra toàn bộ cánh đồng.

Song song với đó, công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh. Chính quyền xã phối hợp với các thôn, xóm hướng dẫn bà con thường xuyên bám ruộng, cập nhật kịp thời diễn biến sâu bệnh, đồng thời triển khai các biện pháp ngăn chặn chuột phá hoại lúa.

Với sự chủ động của người dân cùng sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, công tác phòng trừ sâu bệnh trên lúa vụ xuân tại Can Lộc đang được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Dù thời gian tới vẫn còn nhiều thách thức, song với tinh thần bám đồng, theo dõi sát sao và áp dụng đúng kỹ thuật, bà con nông dân hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào một vụ mùa thắng lợi, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định đời sống.

Lãnh đạo xã Can Lộc cho biết: “Chúng tôi xác định việc phòng trừ sâu bệnh là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong giai đoạn này. Chính quyền đã huy động cán bộ chuyên môn bám sát đồng ruộng, hướng dẫn bà con xử lý kịp thời. Mục tiêu là bảo vệ an toàn toàn bộ diện tích lúa vụ xuân, phấn đấu đạt năng suất và sản lượng theo kế hoạch đề ra”.