Đắk Lắk: Khởi động dự án giảm khí thải trị giá 102 triệu đô la Mỹ

Dự án này được định hướng triển khai ở khu vực rừng tự nhiên tỉnh Đắk Lắk, tập trung tại thành phố Buôn Ma Thuột và phụ cận, thông qua hình thức kết hợp người nông dân xây dựng các mô hình canh tác nông lâm, thu hiệu quả kinh tế, vừa tăng cường bảo vệ rừng tự nhiên, thích ứng biến đổi khí hậu.

Sáng kiến giảm phát thải bền vững

Theo ông Frew Behabtu, Quyền Giám đốc Quốc gia IFAD tại Việt Nam, dự án RECAF chính thức do Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam chủ trì, triển khai với sự phối hợp hành động của UBND các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng và Khánh Hòa, sử dụng nguồn tài chính được tài trợ từ IFAD và GCF. Đây cũng là một phần dự án Giảm thiểu khí thải ở khu vực Tây Nguyên và vùng duyên hải Nam Trung bộ, nhằm góp phần thực hiện các mục tiêu trong Chương trình hành động quốc gia REDD+.

“Chúng tôi xem đây là một sáng kiến khí hậu tích cực, hướng tới bảo vệ rừng, thúc đẩy nông nghiệp bền vững và nâng cao sinh kế nông thôn, với sự tham gia của chính những người nông dân sống trong vùng tự nhiên dễ bị thương tổn do những ảnh hưởng từ phát triển kinh tế gia tăng phát thải khí nhà kính và tổn thất các hệ sinh thái rừng. Chúng tôi tự hào đồng hành với dự án này, cùng đặt người nông dân và cộng đồng sống phụ thuộc rừng vào vị trí trung tâm các giải pháp tăng cường khả năng chống chịu, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và tạo ra các cơ hội kinh tế bền vững”, ông Frew Behabtu nói.

Ông Nguyễn Minh Huấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk nhìn nhận: “Dự án này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tỉnh Đắk Lắk chúng tôi cũng như toàn vùng Tây Nguyên. Thông qua việc vận động người nông dân tham gia canh tác, sản xuất nông nghiệp bền vững, kết hợp bảo vệ rừng, dự án sẽ giúp họ nâng cao thu nhập trong khi vẫn đạt mục tiêu bảo vệ được tài nguyên rừng cho các thế hệ tương lai”.

Báo cáo của IQAD thể hiện, những thập kỷ gần đây, Việt Nam đã đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, song điều này cũng góp phần làm gia tăng đáng kể lượng phát thải khí nhà kính: từ 0,79 tấn CO₂/người vào năm 2000, lên đến 3,81 tấn vào năm 2018. Ở khu vực Tây Nguyên, tình trạng mất rừng diện rộng đã làm gia tăng rủi ro biến đổi khí hậu đối với cộng đồng nông nghiệp, làm suy giảm độ phì nhiêu của đất và ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất nông nghiệp dài hạn.

Tỉnh Đắk Lắk được xác định là một trong những khu vực chịu tác động lớn từ hiện tượng này; đặc biệt nguy hiểm hơn khi đây là khu vực sản xuất cà phê trọng điểm của cả nước, thường xuyên có sự mở rộng canh tác và tác động đến hiệu quả sử dụng đất tự nhiên.

Do đó, nếu không khẩn trương vào cuộc ngăn chặn và có dự án hiệu quả để bảo vệ an toàn rừng tự nhiên, điều chỉnh lại hiện trạng canh tác, sản xuất nông lâm, nguy cơ ảnh hưởng môi trường ở địa bàn sẽ rất lớn.

Cơ hội sinh kế tam nông

Theo tính toán, dự án RECAF sẽ hỗ trợ chính quyền các tỉnh mục tiêu, trong đó trực tiếp ở tỉnh Đắk Lắk, tổ chức vận động người nông dân bản địa chuyển đổi hơn 145 ngàn hecta đất lâm nghiệp sang các hệ thống nông lâm kết hợp một cách bền vững, đạt hiệu quả kinh tế, trực tiếp ngăn chặn và bảo vệ an toàn 500 ngàn hecta rừng tự nhiên có giá trị cao.

Dự kiến trong sáu năm, khi triển khai hiệu quả, dự án sẽ giúp giảm phát thải tương đương 6,68 triệu tấn CO₂, giúp Việt Nam thực hiện tốt hơn các cam kết về khí hậu quốc gia, trong khi hỗ trợ hiệu quả hiện trạng thu nhập vùng nông thôn và bảo đảm an ninh lương thực. Vấn đề quan trọng ở chỗ, những hiệu quả giảm phát thải này sinh lợi ích trực tiếp về thu nhập đời sống cho 420 ngàn người dân, và cải thiện sinh kế cho hơn một triệu người dân được hưởng lợi gián tiếp.

Ông Frew Behabtu nêu rõ, điểm nhấn quan trọng ở dự án RECAF, là thúc đẩy quan hệ đối tác giữa người nông dân, khu vực doanh nghiệp tư nhân và chính quyền địa phương, qua đó hỗ trợ các hộ sản xuất nhỏ tiếp cận thị trường, cải thiện điều kiện hạ tầng và áp dụng các phương thức sản xuất bền vững.

Dự án này cũng chú trọng tới quyền lợi người phụ nữ, lớp thanh niên và đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm những nhóm chịu tác động lớn nhất của biến đổi khí hậu sẽ được tham gia tích cực và hưởng lợi từ các hoạt động của dự án. Mà các đối tượng này chính là lực lượng người dân trong môi trường tam nông, khi được vận động tham gia giải quyết các thách thức môi trường cũng là điều kiện tham gia áp dụng các mô hình nông lâm kết hợp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, mở ra các chuỗi giá trị không gây mất rừng, qua đó trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng kinh tế bền vững.

Ông Frederic Wiltmann, Trưởng đại diện GCF khu vực Đông Nam Á chia sẻ rằng, dự án RECAF cho thấy vấn đề tài chính khí hậu có thể tạo ra những tác động thực chất và lâu dài cho con người và thiên nhiên, thông qua khả năng quản lý, sử dụng đất bền vững và tăng cường bảo vệ rừng. Việc kết hợp hiệu quả các nguồn vay ưu đãi, tài trợ, sẽ giúp duy trì tính ưu đãi của nguồn tài chính, giảm áp lực cho ngân sách, trong khi lại tối ưu hóa tác động phát triển cho các địa bàn khó khăn.

Còn theo ông Nguyễn Minh Huấn, khi các dự án môi trường tiến hành vận động trao quyền cho nông hộ nhỏ, đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ và thanh niên, bằng cách giúp họ cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, tài chính, công nghệ và cơ sở hạ tầng, vấn đề sinh kế của người nông dân, vùng nông thôn chắc chắn sẽ được giải quyết tốt hơn, giúp hình thành các chuỗi giá trị hướng tới người nghèo, tài chính xanh và quản lý tài nguyên thiên nhiên dựa vào cộng đồng, qua đó ổn định kinh tế tam nông và xã hội một cách tích cực.