Hơn 4.000 ha lúa giảm phát thải: Nông dân Hà Tĩnh bứt phá với nông nghiệp xanh

Chủ động từ khâu giống, mạ đến tổ chức sản xuất đồng bộ

Ngay từ đầu vụ, các địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai mô hình. Tại HTX Vật tư nông nghiệp Trung Hòa (xã Can Lộc), đơn vị đã tiếp nhận và thực hiện các đơn hàng sản xuất mạ khay phục vụ hơn 50 ha lúa giảm phát thải trong vụ xuân 2026.

Quy trình sản xuất mạ được HTX thực hiện nghiêm ngặt, kiểm soát chặt chẽ từ khâu làm đất, gieo mạ đến chăm sóc, đảm bảo cây mạ sinh trưởng khỏe, đồng đều, đáp ứng yêu cầu xuống giống đúng thời vụ.

Việc chuẩn hóa khâu mạ khay là nền tảng quan trọng giúp việc cấy máy đạt hiệu quả, tạo tiền đề cho cây lúa sinh trưởng tốt và thuận lợi trong áp dụng các biện pháp kỹ thuật giảm phát thải sau này.

Trên quy mô toàn tỉnh, vụ xuân 2026 Hà Tĩnh dự kiến triển khai khoảng 150 ha lúa giảm phát thải áp dụng kỹ thuật mạ khay máy cấy tại 12 xã, phường. Bên cạnh hỗ trợ giống, phân bón hữu cơ và kinh phí thuê máy cấy, các địa phương đã chủ động kết nối với các HTX, doanh nghiệp có đủ năng lực nhằm chuẩn bị mạ khay, tổ chức dịch vụ cấy đồng bộ, đảm bảo đúng giống, đúng quy trình kỹ thuật và khung thời vụ.

Theo bà Nguyễn Thị Thuận – Giám đốc HTX Mạ khay máy cấy Thuận Nam (xã Yên Hòa), sự liên kết chặt chẽ giữa các đơn vị cung ứng mạ khay, dịch vụ cơ giới hóa và chính quyền địa phương đã giúp nông dân yên tâm sản xuất, hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả canh tác.

Cùng với đó, ngành chuyên môn tăng cường bám sát đồng ruộng, thường xuyên theo dõi diễn biến sinh trưởng của cây lúa, kịp thời hướng dẫn nông dân áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật trong suốt quá trình sản xuất.

Ông Phạm Ngọc Xuân – Trạm trưởng Trạm Bảo vệ thực vật và Thú y khu vực V cho biết: “Việc hình thành chuỗi kỹ thuật đồng bộ từ mạ, cấy đến chăm sóc giúp mô hình được triển khai đúng quy trình, hạn chế sâu bệnh, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất”.

Từ cánh đồng điểm đến định hướng nhân rộng bền vững

Tại thôn Tân Thượng, xã Can Lộc, gia đình bà Lê Thị Sâm là một trong những hộ tiên phong áp dụng mô hình mạ khay máy cấy trên diện tích 8 sào lúa hữu cơ giống DT39.

Theo bà Lê Thị Sâm, việc đưa cơ giới hóa vào khâu gieo cấy không chỉ giúp giảm công lao động, tiết kiệm chi phí mà còn tạo điều kiện để cây lúa bén rễ nhanh, sinh trưởng đồng đều, thuận lợi cho việc áp dụng tưới ngập khô xen kẽ và quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường.

Cũng tại xã Can Lộc, vụ xuân 2026 địa phương triển khai mô hình liên kết sản xuất lúa DT39 hữu cơ theo chuỗi giá trị Quế Lâm trên diện tích 6 ha tại cánh đồng Giếng Chùa, thôn Tân Thượng. Mô hình được sản xuất hoàn toàn theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón hữu cơ sinh học, không dùng thuốc trừ cỏ và hóa chất bảo vệ thực vật; đồng thời được doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

Ông Nguyễn Phi Thìn – Giám đốc HTX Nông nghiệp Phú Hà cho biết: “Mô hình không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn giảm tác động tiêu cực đến môi trường, tạo nền tảng cho sản xuất lúa bền vững lâu dài. Theo rà soát, đến nay 12 địa phương trên toàn tỉnh đã xây dựng và vận hành các mô hình sản xuất lúa áp dụng Hệ thống thâm canh cải tiến (SRI) gắn với mục tiêu giảm phát thải”.

Trong đó, xã Kỳ Anh triển khai trên hơn 230 ha, gồm 32 ha thâm canh SRI và 200 ha áp dụng tưới ngập – khô xen kẽ; xã Toàn Lưu áp dụng hệ thống SRI trên diện tích 30 ha. Đồng thời, các địa phương tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và thu gom rơm rạ sau thu hoạch nhằm bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng.

Thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã sớm ban hành kế hoạch hành động và chủ động triển khai các nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Hiện tỉnh Hà Tĩnh đang tập trung hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật canh tác tiên tiến; hỗ trợ vật tư đầu vào; kết nối dịch vụ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, từng bước nhân rộng các mô hình hiệu quả Không chỉ ở Can Lộc, nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh cũng triển khai các mô hình canh tác lúa giảm phát thải gắn với chuỗi giá trị.

Tại HTX Nông nghiệp Phú Hà (xã Toàn Lưu), mô hình liên kết sản xuất lúa theo chuỗi giá trị với Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm được thực hiện trên khoảng 30 ha. Mô hình áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật như mạ khay cấy máy, tưới ngập khô xen kẽ, sử dụng phân bón hữu cơ và phân sinh học thân thiện với môi trường.

Trao đổi với phóng viên Nông thôn mới, ông Võ Viết Quang – Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Can Lộc cho biết: “Sự vào cuộc chủ động của chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan là yếu tố then chốt để mô hình được triển khai đồng bộ, đúng quy trình và phát huy hiệu quả. Không chỉ ở Can Lộc, nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh cũng triển khai các mô hình canh tác lúa giảm phát thải gắn với chuỗi giá trị”.

“Tại HTX Nông nghiệp Phú Hà (xã Toàn Lưu), mô hình liên kết sản xuất lúa theo chuỗi giá trị với Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm được thực hiện trên khoảng 30 ha. Mô hình áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật như mạ khay cấy máy, tưới ngập, khô xen kẽ, sử dụng phân bón hữu cơ và phân sinh học thân thiện với môi trường”, ông Quang cho biết thêm.

Việc triển khai các mô hình lúa giảm phát thải trong vụ xuân 2026, vụ đầu tiên được tổ chức trên quy mô lớn tại Hà Tĩnh, đang cho thấy những hiệu quả rõ nét cả về kinh tế và môi trường. Thông qua áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật, sản xuất lúa không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn góp phần hạn chế phát thải khí nhà kính, bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng.