Từ bến tàu đến hội chợ quốc tế: Hành trình đưa sản phẩm OCOP Quảng Trị lên bản đồ du lịch

Nâng tầm đặc sản từ liên kết sản xuất

Thành lập năm 2019, Hợp tác xã (HTX) Sản xuất kinh doanh dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám (phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị) là minh chứng rõ nét cho mô hình liên kết hiệu quả. Các thành viên đều là những người con của làng biển Bảo Ninh, cùng góp vốn, góp sức để phát triển sản phẩm quê hương theo hướng chuyên nghiệp.

Hiện mỗi năm, HTX sản xuất và chế biến từ 250–300 tấn hải sản các loại. Danh mục sản phẩm đa dạng như nước mắm, mắm ruốc, tôm, cá, mực… Trong đó có 4 sản phẩm đạt chuẩn OCOP, không chỉ tiêu thụ tại các thị trường lớn như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội mà còn xuất khẩu sang Lào và Thái Lan.

Theo bà Đào Thị Tám, Giám đốc HTX, ngoài lợi thế nguồn nguyên liệu tươi ngon từ biển, đơn vị đã mạnh dạn đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm tối ưu chi phí sản xuất. Đặc biệt, HTX luôn chủ động tận dụng mọi cơ hội quảng bá, từ các điểm bán hàng du lịch trong tỉnh đến hội chợ thương mại trên cả nước, qua đó từng bước mở rộng thị trường.

Với lượng khách du lịch lên đến hàng triệu lượt mỗi năm, khu vực miền Trung nói chung và các tỉnh ven biển nói riêng đang sở hữu lợi thế lớn để phát triển sản phẩm OCOP. Việc đưa đặc sản địa phương tiếp cận trực tiếp du khách không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn góp phần xây dựng thương hiệu bền vững.

Theo chia sẻ từ HTX Long Tám, nếu tận dụng tốt dòng khách du lịch, không chỉ sản phẩm từ biển mà nhiều mặt hàng OCOP khác cũng sẽ có cơ hội khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài nước.

Giữ hồn nghề truyền thống

Tại làng biển Cảnh Dương (xã Hòa Trạch), một trong những làng cổ gần 400 năm tuổi phía Bắc tỉnh Quảng Trị, nghề làm nước mắm vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cơ sở nước mắm Tuệ Hương do bà Nguyễn Thị Hương làm chủ là một điển hình. Từng mẻ nước mắm được sản xuất hoàn toàn thủ công, từ khâu chọn cá, ướp muối đến ủ chượp đều dựa trên kinh nghiệm truyền đời.

Trước đây, sản phẩm chủ yếu phục vụ người dân địa phương, nhưng khoảng 20 năm trở lại đây, bà Hương đã mở rộng quy mô sản xuất, đưa nước mắm ra thị trường lớn hơn, thậm chí xuất khẩu ra nước ngoài. Hiện cơ sở tạo việc làm cho khoảng 10 lao động thời vụ.

Điều đặc biệt là hương vị nước mắm truyền thống vẫn giữ được nét riêng biệt, khiến nhiều người, đặc biệt là con em xa quê, luôn tìm về như một phần ký ức không thể thay thế.

Dù có nhiều lợi thế, nhưng thực tế cho thấy sản phẩm OCOP vùng biển vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Toàn tỉnh này hiện có 349 sản phẩm OCOP, trong đó chỉ có 54 sản phẩm thuộc nhóm vùng biển.

Tại hội thảo phát triển kinh tế biển tổ chức ở Cồn Cỏ đầu tháng 4/2026, đại diện ngành nông nghiệp nhấn mạnh cần thiết phải rà soát, lựa chọn sản phẩm chủ lực theo chuỗi giá trị, tránh tình trạng phát triển dàn trải, thiếu trọng tâm.

Bên cạnh đó, việc xây dựng các không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại điểm du lịch, bến tàu, khu dịch vụ ven biển, phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm gắn với sản xuất, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân… được xem là giải pháp then chốt.