Mô hình Làng Nông thôn mới: Chuyển đổi để giúp nông dân nhiều hơn!

Ông Dương Ngọc Phước, Cố vấn chiến lược Quỹ Saemaul Việt Nam, Chủ tịch danh dự Doanh nghiệp xã hội Saemaul Việt Nam cho biết, mô hình tổ chức mới được thành lập theo yêu cầu chuyển đổi của các cấp quản lý Nhà nước, hình thành tổ chức kinh tế có tính cộng đồng cao hơn, bảo đảm quyền lợi và hỗ trợ cho người nông dân nhiều hơn.

Thành quả vận động Nông thôn mới

Theo ông Dương Ngọc Phước, mô hình Làng Nông thôn mới Saemaul là một sáng kiến từ phong trào nông nghiệp nông thôn Hàn quốc những năm 90 của thế kỷ 20, triển khai tại Việt Nam qua sáng kiến hợp tác ngoại giao hai nước, và đã được Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn trước đây hết sức ủng hộ, tạo điều kiện liên kết các vùng, làng nông thôn Việt Nam áp dụng.

Đến nay, sau những thành công qua 15 ngôi làng xây dựng thí điểm tại các tỉnh thành trong cả nước, mô hình Làng Nông thôn mới Hàn quốc đã tạo nên mạng lưới hỗ trợ tích cực cho các địa phương nông thôn phát triển kinh tế, vừa thúc đẩy sản xuất, canh tác của người nông dân, vừa hướng dẫn phát triển hàng hóa thương mại, xây dựng văn hóa bản địa và cộng đồng.

Toàn bộ quá trình đó đã được phía Hàn quốc triển khai từ việc thành lập Quỹ Saemaul Việt Nam, tạo nguồn tài chính hỗ trợ hoạt động sản xuất của người nông dân tại các Làng Nông thôn mới, và tư vấn, đào tạo, cung cấp kiến thức cho người nông dân làm quen mô hình kinh tế thương mại, công nghệ số các hoạt động tư vấn, trao đổi nông sản… Qua đó, 15 dự án làng Saemaul thí điểm đã được triển khai ở nhiều vùng, khác nhau về điều kiện địa lý, kinh tế và xã hội, ngay chính sách hỗ trợ của Quỹ Saemaul cũng điều chỉnh phù hợp với từng làng, song đã cùng có những kết quả tích cực, đã cùng thường xuyên kết nối, trao đổi với nhau, trở thành mô hình Làng Nông thôn mới thành công và thể hiện đúng tinh thần “cần cù, tự lực, và hợp tác”.

Năm 2025 được đánh dấu là năm biến đổi lớn về tổ chức xã hội kinh tế Việt Nam, khi cả nước bước vào giai đoạn cải đổi lớn, chuyển biến từ tổ chức bộ máy hành chính, sáp nhập hợp nhất các tỉnh thành, bộ ngành… Mô hình các làng Nông thôn mới Việt Nam cũng theo đó thay đổi, lấy cơ sở thực tiễn làm nền tảng để triển khai các hoạt động đầu tư, vận động sản xuất. Người nông dân theo đó càng trở thành hạt nhân chính cho phong trào phát triển sản xuất nông nghiệp. Yêu cầu thời cuộc không còn phù hợp với những mô hình HTX nông nghiệp cũ nữa, vùng nông nghiệp nông thôn cần thiết lập được những quan hệ tổ chức mới, ngày càng tăng cường tinh thần tự chủ, tự giác của người nông dân hơn. Mô hình doanh nghiệp xã hội trong cơ cấu xây dựng, quản lý kinh tế được Nhà nước đặt ra, là một giải pháp phù hợp những yêu cầu thay đổi này, theo hướng bền vững, liên kết và có giá trị gia tăng cao.

Theo đó, vào tháng 10 năm 2025, 15 HTX Saemaul tại các làng thí điểm trên cả nước đã thống nhất thành lập Công ty Cổ phần Saemaul Việt Nam, một doanh nghiệp xã hội có mục tiêu trách nhiệm xã hội đặt song hành và ưu tiên cùng mục tiêu kinh doanh, đảm bảo tốt hơn cho đời sống người nông dân.

Một lộ trình vững vàng hơn

Ông Dương Ngọc Phước bày tỏ, việc thành lập doanh nghiệp xã hội khẳng định những thay đổi trong nhận thức và trách nhiệm của người nông dân các địa phương, bảo đảm họ trở thành những chủ thể trung tâm của phát triển nông thôn bền vững, trong khi vẫn đảm bảo được tính đại diện, tính cộng đồng và sự gắn kết với người sản xuất của tổ chức kinh tế.

Doanh nghiệp xã hội Saemaul Việt Nam sẽ có cơ cấu sở hữu, vốn điều lệ ban đầu từ các cổ đông là người nông dân thuộc các HTX Saemaul, và những cổ đông tham gia góp vốn khác, là những người quan tâm phát triển nông thôn bền vững. Doanh nghiệp hoạt động với việc tổ chức sản xuất canh tác, thương mại hóa nông sản, lợi nhuận có được đảm bảo chi trả cho các cổ đồng, đồng thời trích một phần đáng kể để đầu tư cho các hoạt động xã hội, cộng đồng, cụ thể là hỗ trợ đào tạo, tư vấn, nâng cao năng lực cho các HTX Saemaul và cho bà con xã viên.

“Ba trụ cột của chương trình Saemaul là cần cù – tự lực – hợp tác vẫn được chúng tôi giữ vững, để tiếp tục củng cố mạng lưới hỗ trợ về xây dựng Nông thôn mới, nơi tất cả cùng làm thật, chia sẻ thật và cùng phát triển lớn mạnh”, ông Dương Ngọc Phước nhấn mạnh.

Ông Kwak Busung, Trưởng đại diện Văn phòng Quỹ Saemaul Việt Nam chia sẻ, việc thành lập một doanh nghiệp xã hội nhằm bảo đảm tính tổ chức phù hợp thời sự hơn, và giúp nâng cao điều kiện hỗ trợ, phát triển đời sống người nông dân tại các Làng Nông thôn mới, là thật sự cần thiết. Do đó, Quỹ này hết sức ủng hộ và giai đoạn đầu, sẽ đóng vai trò thúc đẩy phát triển, hỗ trợ cho tổ chức doanh nghiệp tự vận hành, tự phát triển. Doanh nghiệp xã hội này sẽ phải trở thành đầu mối liên kết sản xuất – chế biến – thương mại – truyền thông cho các HTX thành viên; để các loại nông sản của nông dân có thêm nhiều cơ hội được chuẩn hóa chất lượng, kiến thiết thương hiệu chung, mở rộng kênh tiêu thụ và tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Ông Phạm Quyền, Giám đốc điều hành Doanh nghiệp xã hội Saemaul Việt Nam bày tỏ: “Bà con nông dân ở các HTX thành viên chương trình Saemaul đang rất tâm huyết, kỳ vọng công ty sau khi hoạt động trong năm 2026 này, sẽ là cầu nối, giúp nông sản của các HTX được chuẩn hóa thương hiệu, tham gia vào các kênh phân phối lớn, từ đó có thể nghĩ đến cơ hội xuất khẩu nông sản chính thức ra các thị trường bên ngoài, ngày càng khẳng định rõ hơn sự thành công của phong trào Nông thôn mới với người nông dân”.

Ông Kwak Busung, Trưởng đại diện Văn phòng Quỹ Saemaul Việt Nam: Chúng tôi kỳ vọng vào mô hình mới của Saemaul Undong

Quỹ chúng tôi, đã hoạt động chính thức tại Việt Nam những năm qua, và có địa chỉ thông tin chính thức tại website www.sgf.com.vn, những độc giả báo chí có thể tìm hiểu rõ hơn về chúng tôi ở đây.

Suốt những năm qua, khi triển khai 15 dự án làng Saemaul thí điểm, Quỹ đã hỗ trợ thành lập các HTX Saemaul tại từng làng, và xây dựng Hội đồng HTX Saemaul toàn quốc để hình thành một mạng lưới liên kết chung. Từ năm 2025, trước yêu cầu phát triển năng lực, mạng lưới đã thống nhất thành lập công ty Cổ phần Doanh nghiệp Xã hội Saemaul.

Mô hình doanh nghiệp này hoạt động dựa trên mạng lưới nhân sự và tổ chức của Saemaul Việt Nam, để từng bước phát triển thành một tổ chức kinh tế tự chủ, giữ vai trò trung tâm trong việc kết nối và hợp nhất 15 làng Saemaul. Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế tự thân, thành lập trên cơ sở đóng góp vốn tự nguyện của các thành viên HTX Saemaul tại Việt Nam, nên Quỹ Saemaul với tư cách là cơ quan trực thuộc Chính phủ Hàn Quốc sẽ không thể trực tiếp hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp này.

Tuy nhiên, chúng tôi sẽ chuyển giao toàn bộ mạng lưới quan hệ, cơ chế phối hợp với chính quyền Trung ương và các địa phương, cùng với kinh nghiệm tích lũy trong hơn 10 năm hoạt động tại Việt Nam cho doanh nghiệp. Chúng tôi kỳ vọng vào mô hình hoạt động mới này, tin tưởng tổ chức này sẽ tiếp tục đóng góp vào nguồn lực phát triển con người và chuyên môn tại Việt Nam, góp sức phát triển kinh tế các địa phương; đặc biệt hỗ trợ đời sống người nông dân ngày càng tốt hơn nữa.

Chúng tôi cam kết vẫn đồng hành với phong trào Nông thôn mới, cùng tìm kiếm những cơ hội tiếp cận thị trường lớn hơn, ưu tiên cho doanh nghiệp xã hội là đối tác ưu tiên trong những chương trình sau này. Cá nhân tôi rất tin tưởng vào tiềm năng phát triển của Doanh nghiệp xã hội Saemaul và sẽ hân hạnh được tham gia với tư cách cổ đông cá nhân, tiếp tục đóng góp vào phong trào xây dựng Nông thôn mới Việt Nam.